Norveç Fiyortları

'Norveç' bölümünde burcumix tarafından 28 Mart 2015 tarihinde başlatılan konu.

  1. burcumix

    burcumix Administrator

    Katılım:
    8 Mart 2015
    Mesajlar:
    111
    Beğenileri:
    3
    Ödül Puanları:
    18
    Cinsiyet:
    Kadın
    Yer:
    İstanbul
    geiranger-norway-fjord-landscapes-mountains-2823803-2048x1282.jpg
    Fiyort,
    denizin buzul vadilerini basması sonucunda oluşan ve çoğunlukla iç kesimlere kadar sokulan; ince, uzun, genellikçe çok derin ve kenarları çok dik körfez. Fiyortlar; genellikle Norveç, Grönland, Alaska gibi kuzey ülkelerinde görülen ilginç bir kıyı tipidir. Norveç'teki Sognefjord' un derinliği 1.234m, Şili'deki Messier kanalının derinliği ise 1.270m'dir. Bu fiyortlardan özellikle Norveç'tekiler dünyanın en güzel görünümlerini oluştururlar. Suya gömülü bu vadiler bu kadar derin olması, buzul kökenli olmalarıyla açıklanır. Bu vadilerde oluşan çok iri, kalın ve ağır buzulların, okyanus sularına karışmadan önce vadi tabanını deniz düzeyinin altına inecek kadar aşındırdığı sanılmaktadır. Buzullar eridikten sonra bu vadileri deniz suyu kaplamıştır. Fiyortların orta ve üst kesimleri denize açılan kesimlerinden genellikle daha sarptır. Bu durum, buzulların kaynaklarına yakın bölgelerde daha hızlı hareket etmesinden ve bu nedenle aşındırma etkisinin daha fazla olmasından ileri gelir. Fiyortları eşik bölgeleri sığdır bu nedenle de çoğunun dibinde, durgun su ve hidrojen sülfür içeren siyah çamur bulunur.

    Buzul aşındırması U biçiminde vadileri oluşturduğundan fiyortlar çoğunlukla bu biçimdedir. U'nun alt kesimi su altında kaldığından, fiyortların duvarları su kıyısından dikey olarak yüzlerce metre yükseğe çıkabilir ve kıyı yakınlarında da su derinliği birkaç yüz metreyi bulabilir. Dünyanın en büyük çavlanlarından bazıları, bu tür fiyortların üstünden dökülen küçük akarsularca oluşturulur. Fiyortların genellikle kıvrımlı kanalları ve bazen de keskin köşeleri vardır. Tabanı buzul döküntüleriyle kaplı olan vadi çoğu durumda içerilerdeki dağlara kadar uzanır. Vadinin tepesinde bazen küçük bir buzul kalıntısı bulunur. Özgün vadiyi oluşturmuş olan akarsu, buzun ortadan kalmasından sonra çoğunlukla üst vadinin tabanında yeniden ortaya çıkar ve fiyordun ağzında bir delta yaratmaya başlar. Ancak asıl fiyordun sarp kıyılarında, pek eğimli yamaçlarında, tarım yapılamaz. Topraklar verimli olmadığı gibi iklim de elverişli değildir; vejetasyon dönemi kısa sürer.Ayrıca gemiler için doğal barınak işlevine sahip fiyordlar genellikle gemiciliğin, balıkçılığın gelişmesi açısından da önemlidir. Norveç ekonomisinde deniz teciminin, balıkçılığın bir numara yer tutmasında fiyordların birinci derecede önemi bulunmaktadır.


    Büyük Fiyortlar - Norveç

    Norveç kıyıları güneydeki Stavenger'denbaşlayarak, Rusya Sınırına kadar fiyortlarla şekillenmiştir. Havadan ve feribotla ulaşımı mümkün olan Bergen araştırmacılar için en iyi olanakları sunar.Kıyı kesimlerinde ısı ülkenin içindeki soğuk ve dağlık bölge iklimine zıt olarak, Kuzey Atlantik hava akımıyla daha yumuşak ve ılımandır.Denizdeki 150.000 civarındaki ada, yerleşim için önemli özelliklere sahiptir.

    Fiyortlar, bir zamanlar büyük buzulların olduğu karaya yönelmiş durumdadır. 10.000 yıl önce bölgeye hakim olan büyük buzullar parçalarının kalıntılarını ,Sognafiyordunun kuzeyindeki Jostedalsbreen'de rastlamak mümkündür. Büyük buzulların baskısı, buzulların denize doğru uzanan bağımsız buzul vadilerinin oluşmasına neden olmuştur. Bu süreç, Grönland'ın batı sahillerindeki Sondre Strom fiyordunda halen görülebilir.

    Norveç'te fiyortlar ulaşımı zorlaştırmaktadır. Deniz üzerinde kuş uçuşu birbirinden sadece birkaç mil uzaklıkta olan köylerin arasındaki uzaklık karadan ulaşım olduğunda yüzlerce mile çıkabilmektedir. Geçmişte, bazı yerleşim birimleri için karadan ulaşım dik yamaçlı fiyortlar nedeniyle tamamen imkansızdı. Kimi yerler halen tamamıyla, Hurtigruten gibi deniz vasıtalarına bağımlıdır.

    Hurtigruten

    Hurtigruten Bergen - Kirnekes üzrinde düzenli şekilde sefer yapan bir fiyort gemisi olup, girintili kıyı şeridini takip ederek otuzdan fazla yerleşim merkezine uyrar. Hurgrutenin bir seferi on iki gün sürmekte olup, sefer süresince, küçük köylerden kasabalara uzanan yerleşim birimlerinin çeşitli gereksinimleri sağlanır.

    Hurtigruten 110 yıldan beri çok önemli kıyı servisidir. Son yıllarda, buna ek olarak, tuıristi cezbeden bir etkinlik halinede gelmiştir. Gemi ile seyahat eden yolcular güneyden başlayarak Kuzey Kutup Dairesi'ne uzanan gezide fiyorların eşsiz manzarısının keyfini çıkarmaktadır.

    Sogna Fiyordu, Norveçteki en büyük Fiyorttur. Denizin bir uzantısı olan Fiyordun uzunluğu 180 km. olup, genişliği çok nadir olarak %km.'nin altına düşer. Sogna fiyordun, aralarında Nord fiyordun da bulunduğu birçok kolu vardır. Fiyortları çevreleyen Duvarlar kimi zaman o kadar sıklaşırki, fiyordun arasından geçen gemiler tünelden geçiyor izlenimi verir.



    Büyük Fiyort, vadileri oyarak kendisini Norveç'in yüksek dağlarına getirecek yollar açar. Yol boyunca dağlar, suların iki yanı boyunca yükselip gün ışığının girmesini engelleyerek , gün boyu, alacakaranlık hissi yaratır. En küçük fiyorlardan biri olan Geiranger Fiyordu, -diğer yandan da 16.km boyunca çizdiği kıvrımlar- yol boyunca iki yandan akan şelaleriyle görülmeye değer olanıdır.

    6.jpg fiyort.jpg geiranger_fjord_norway1.jpg Geiranger-Fyord-Norvec.jpg geiranger-norway-fjord-landscapes-mountains-2823803-2048x1282.jpg
     
  2. burcumix

    burcumix Administrator

    Katılım:
    8 Mart 2015
    Mesajlar:
    111
    Beğenileri:
    3
    Ödül Puanları:
    18
    Cinsiyet:
    Kadın
    Yer:
    İstanbul